VOLAPÜKAGASED PRO NEDÄNAPÜKANS
JÄFIDOT VPAKLUBA VALEMIK NEDÄNIK 
Ä JÄFIDOT BÜFIK DILÄDA VALEMIK FEDA VPAKLUBAS.
YELOD: 21
Redak: ‘F. J. Krüger’ kadäman Vpa (‘Amsterdam’, potakät: 6021, potakal: 373563, telefon: 020-89248) e ‘P. H. J. Uittenbogaard’ (‘Hilversum’, ‘Koningsstraat’: 21, potakal: 563973, telefon: 02950-10028)
NINÄD

1956 (yelod 21id)	2
O REIDANS LESTÜMIK, FLENS DIGIK!	2
FLUMEDABLEIN.	2
PATÖFS VOMÖFIK.	3
Magäl militik	4
NUN.	5
DALEBÜD DE 1956 FEBUL 11. NÜM: 1.	5
PASTAN	5
Ko dalestüm dutik	6
NUNS.	6
Ledaut su pisäl	7
Komipafurmids e püdafurmids	7
Munasvietasonat	8
Cänaköp-li?	9
Cogeds	9
NUNS.	10
Diläd valemik feda Volapükaklubas.	10
Telpük binon gudik. Ab lio-li?	10
PLEDAKADS SOLDATA RELÖFIK.	10
Kalot pipelon	11
CEDS E TIKODS.	12
NUN.	12
Diläd valemik feda Volapükaklubas.	12
LESETÜLS DE ‘NAPOLÉON’	12
Dö men	14
KRODAVÖDARÄT.	15
Lio atos mögon-li?	15
Kolköm	15
NUN.	15
VOM KIFIK BINOF-LI JÖNIK?	15
VERAT.	16
COGEDS.	16
NUN.	17

1956 (yelod 21id)
O REIDANS LESTÜMIK, FLENS DIGIK!
Bligäd, keli elovesumobs pos vätäl lunüpik, leno binon balugik. Vobod, keli redakans büik obsik eledunoms, binon levemik. Pö fred obsik dö vobafäg so mödik, kanobs te notodön speli, das oledunobs yufü oms e kobü oms bligädi fa obs pelasumöli.
Reidanes valik lüvipobs nulayeli läbik ä benüköli. Dünobsös obs valik in vob kobik dini Volapükatikoda!
Redakans:
F. J. KRÜGER
P. H. J. UITTENBOGAARD
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Pad: 1.

FLUMEDABLEIN.
Ma yeged in el ‘Leidsch Dagblad’.
Dinis bisarik Frikop lofon mene. Lü bisariküns maläds semik dutons, kels etomons sis lifüpamem Frikopanis. Ab ai dönu mans nolava plöpoms ad mastükön okis dö maläd semik. Vikod lätikün binon ut flumedableina: maläd, kel dabinon su jols Laka: ‘Victoria’, e kel äjinon lonülön sananes säkädis netuvedovik.
Flumedablein (‘onchocerchiasis’) pakodon dub vumil daluskopiko smalik, kel paloveblinon lü men dub musak. Dis skin menik vumil mödükumon oki vifiko. Stäänikon da koap lölik. If kömon ini histuns logäma, tän dämükön atis. Drefäbs vedons löliko u dilo bleiniks. Medins dabinöl fägons no saidiko ad deidön vumilis, ab atimo erivoy stadi, das musaks, kels jäfidons as “veiganims”, kanons panosükön.
Tuved säkäda äsekidon teiko de nol lifajenäda musaka. Äbinos vemo balugik ad tuvön musakis edagloföl, ibä komädons, semikna mö milats, in spadäd maifik alik fota. Ab ad kanön dadeidön musakis, nol äbinon zesüdik, kö äkanoy tuvön larvatis e krüsalidis onas. Ädulos dü tim yelas foldeg, büä ätüvoy atosi.
In Kenyän flumedablein pemiedükumon ad topäds geilikum provina: ‘Nyanza’, kö tummilats Frikopanas lödons in topäds densitiko pöpagiks ve jol lofüdik Laka: ‘Victoria’. Topäds fluköfik löpiko topöls in sulüd e nolüdalofüd ela ‘Nyanza’ kipädons bridatopis musaka (‘Simulium Neavei’), kels polons lä oks malädi. Us in topäds löpik tumats belaflumedas dabinons. Ätuvoy, das musak äkomädon mödiküno in nil vata flumöl.
Tüv at äblinon finiko tuvedi flumedableina. Nu sevobs, das sekü jen bisarik nata, flifavatakrab binon nim lotidöl larvatas e krüsalidas musaka: ‘Simulium Neavei’, ed i das mögos, dub lüblin puina: ‘D.D.T.’ lü flumeds, ad dadeidön musakis in nil onas. Ab, büä atos iklülädon, tim yelas mödik fala e löäda, vestiga sufädik e laidäla tönik, ezesüdon.
Näsäkavan Britänik: ‘Dr. Naeve’ ävisitom ün 1911 topädi, kö flumedablein dareigon, ed äfümükom, das musaks äbinons us lebat. Ägivom nemi okik stäänükafe flumedableina, ele ‘Simulium Naeve’.
Pas ün 1922 näsäkavan votik: ‘Dry’ ätanätom dabini musakas flumedableine. Lio tanät at äbinon, äklülädos pas ün 1938, ven nolavans tel timü visit “Fälida bleinanas” (so penemöl, bi us bleinans vemo mödiks ädabinons) ädagetoms dasevi, das musak ma ‘Dr Naeve’ penemöl äbinon polian maläda. Ästudoms staböfiko sümptomis flumedableina. Ün 1939 Lireyänan: ‘James Mc Mahon’, kel dub plak 25-yelik äsevom lölöfiko Kenyäni, e kel pidugälom zuo nolaviko, äfövom vestigis.
‘Mc Mahon’ äprimom vobodi okik leigo in “Fälid bleinanas”, bi us maläd äkomädon mödiküno. Ätüvom, das maläd ädavedükon viktimis mödikün nilü flumeds; äklülädos, das su tops anik dötums plu 16 pöpa valodik pidrefons. Pos volakrig ‘Mc. Mahon’ äfövom kobü ‘Dr Garnham’ vestigis okik. Nu äsüadom, das musak riskädik älifädon ön mod seimik yunastadis okik in flumedavat.
Flumeds tel in “Fälid bleinanas” pätölatons dü tim anik me el ‘D.D.T.’, e täno äklülädos, das in län nilädik pos muls kil musakapöp pidadeidon. Vaf ta musaks pituvon!
Flumeds votik — mö tumats anik! — ägetons täno leigo “nüskutamis” ela ‘D.D.T.’, e pos muls anik näsäkavans Yuropik yunik, kels äduinoms vobodi ko yuf kevobanas Frikopik, änunoms benoseki löföfik. Ab pos muls jöl musaks äkömons dönu. Vobod valik ibinon-li nensekik?
‘Mc Mahon’ ifövom vüo vobodi okik. Ävilom sevön, kö larvats musakas äkanons patuvön. Ävestigom fitis, krabis, näsäkis. Äkoedom damön flumedilis, ed äsukom in seps, dis klifs bridatopis. Benosek äblebon moik.
Fino nulod gudik äkömon. Nolavan sevädik: ‘Dr. V. D. Van Someren’ ätuvom larvati musaka nabiko ko el ‘Simulium Neavei’ röletika len früganed pifimüköli. Äpenom atosi ele ‘Mc Mahon’, kel äsludom ad dunön steifi lätik ad datuvülön poliani kodiana flumedableina. Atna älabom benoseki. Timü fordam nedibäda in flumed, yufans Frikopik omik ätuvoms tumatis krabas sota no nog fa om pivestigöla. Nims ze valiks ats äpolons lä oks e larvatis e krüsalidis ela ‘Simulium Neavei’.
Atos äjenon ün 1950. Siso cifods pekomitöl ko bekomip malädas in Kenyän eplöpons ad dadeidön musakis in fol ziläkas “penäfätöl”. Sunädo otatakoy rampari lätik flumedableina (eli ‘Kakamega’ ed eli ‘Kaimosi’). ‘Mc Mahon’ cedom, das pos yels tel musak riskädik unepubon in ‘Nyanza’ lölik.
Kis sinif vikoda at komipanas labü klotem vietik binon-li? Degmilats Frikopanas, kels pätomons de yun okas dub mödots mu gretiks vumilas gimöl, bleini äkodölas, sevons nu, das no nedons spetön bleini ün yels okömöl. Sevons nu, das cils oksik no plu potomons dub lebat dü tumyels edulöl läna. In topäds, kö blein äkomädon vemo mödiko, mens kanons kosgolön fütüri ko kurad nulik, ad daben okas it, ed i ad daben läna oksik. Pelelivükön de dredäl peidöl ad mutön vedön bleinik… suemobs-li sio gudiko, vio mu vemik lelivükam somik binon?
(Sümädabük peproibon)
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Pads: 1—3.
PATÖFS VOMÖFIK.
Ma yeged fa ‘J. v. d. B.’ in el ‘De Nieuwe Courant’.
Flen bäldädik mu plakugik obik no äbaicedom ko ob.
“Nö!” äsagom, “no binos soik. Dunol pöki ot, äsä mödot gretik in vol. Reidol bosi, lilol fädo notodoti, e nentikiko sösagol oni. Änu espikol dö… patöfs vomöfik, e pö atos yufidol pösodis sevädik valasotik, igo eli ‘Goethe’. Ab saitots valik de mens, kels elesagons ze otosi, äsä ol, blöfons obe nosi. Kis patöfs vomöfik, u voiko vomöfiks, soäsä äsagol änu, binons-li? Kredob igo, das ispikol dö patöfs patädiko vomöfiks.
Jinos, das ats dabinons cedü ol, äsä klülabiko i dabinons ma ceds poedanas, kelis eyufidol. Ab cedü ob no dabinons, ibä no sevob, kis patöfs voiko u patädiko vomöfiks binons”.
“Ab o ‘‘Rudolf’ digik!” äropob löbunölo.
“Nö!” äsagom gedränölo obi me nam sofiko ini stul, “bleibolöd seadön nu takediko e leadolöd fispikön obi! Pos atos kanol notodön taspikülotis olik; sevol, das sevob lekani vönik dalilama. Benö! lilolös! Volanef lölik spikon dö patöfs vomöfik, ab sevob patöfi no bali, kel mäkon patädiko vomi, kel binon äsvo patädiko dabinot voma.
Onumädob ole patöfis, kels flunons nämiküno goli dinas in lif, patöfis, kels gevons sogäde köli onik, e vole kaladi onik.
Kurad!… at binon-li patöf vomöfik, efe zuo patädiko vomöfik? Nö! vo-li? tefü atos no baicedobs.
Bligäl-li?… Kisi tikol-li dö at?
Snat-li? I siämü notodäl, rit, e vetatiäl-li? Tio te vom labof-li onis? klu man äsvo no?
Kelied e miser-li? Kio lejeikiko kruäliks e düfaladäliks voms binofs kol mans! Kio jeikiks binofs kol ods!
Jalud! Ol it binol man yunik. Mans no binoms-li jaludiks?
Fied! Obs bofik sevobs lifi. Ed ol ed ob, obs bofik ereidobs literati ze mödiki. No cedol-li osi gudiküni ad leno spikön dö fied?
Benodäl, sakrifäl, … Gö! o man! läfulükolöd lisedi! Ai dönu osäkob, soäsä ya esäkob, sevabo va ats te dutons lü voms, e va mans äsvo no laboms otosi.
Smökolöd e betikolöd atosi takediko! Ab vio takediko ubetikol atosi, ga okanob sagön, das utos no binon verarik, kelosi volanef, poedans e lautans, spikädans e soelasevans, ezepons as xiom, sevabo das patöfs patädiko vomöfiks dabinons.”
Ägolom lü pianod ed äpläyom valti lügik nevifik.
Ob äbleibob seadön su söf, ed äsmökob medito.
Süpiko ituvob bosi.
“He! o ‘Rudolf’ !” ävokob laodiko.
“Si!” ägespikom, nelaodiko laipläyölo.
“Ed üfo kein-li?”
“Ö!… atosi bo ispetob. Ab kein binon kaliet e no patöf, o flen!… Sevol-li bo nog bosi?” äfövom kofiko gespiki okik.
Petiskänölo äfovob zunüliko ad tikön. Ab no ätuvob osi, no ätuvob osi…
Äfärmükom pianodi, äkömom ed äseidom oki visü ob.
“Tikol-li…”
“Stopö!” äropob. “No kanob tuvön osi. Ab labob tiketi. Osäkob osi jimatane obik.”
Älüvob voböpi ed äsukob jimatani obik, keli ätuvob, du äjäfof me käl floras.
Ädönuob spikoti, ed äbegob ofe cödoti ofik.
Dü timül ämeditof. Ab täno ävilupof obi in brads okik, ed äsagof: “O pul stupik! Ols valik, mans, binols stupiks. Vali vedükols säkädi. Ed i vomi evedükols säkädi. Ai jäfols ad zisukilöl e tirülön. Tikol-li, das kanos nitedön obi, va labols-la bo patöfik, keli obs no labobs, u güiko? Kälolöd, das blebol saunik! Lifolöd! e lüsumolöd! Sukolöd soli, e ven at no dabinon, sukolöd täno logis jimatana olik!
O ol! ko patöfs patädiko vomöfiks oliks.
Ekö! is getol “patöfi” e fe no smaliki.” Ed ägivof obe kidi, kel äsuidükon obi.
“Begolöd nu te ele ‘Rudolf’ ad maifükön lemaifiko fenätis ed ad pläyön malekümi magifik, … gö! lio panemon-li!… o si! el ‘Sambre et Meuse’ !”.
Elöpiokömölo äkonob ele ‘Rudolf’ spikoti, keli elabobs dono.
Äsmililom. E ven älemaifükom fenätis, ävokom lü jimatan obik, kel nog äzadidof in gad planis: “Sagö! o ‘Henriette’! Kredoböv tio, das ga patöf patädiko vomöfik dabinon. Obs, mans, kidobs tu mödiko. Ab ols kidols te, if no labols vödis saidiko gebidikis”.
“Läbiko ye”, äfovom kofülölo, “atos jenon ze suviko.”
Tän el ‘Sambre et Meuse’ ätonon, ed obs kil äkekanitobs malekümi glutik.
“E nu malekümi se el ‘Carmen’!” ätonos yubiko se gad.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pads: 3—4, 7—8.
Magäl militik
Timü manöv gretik soldat ägalädom lä pon. Jifeilan ävilof golön love pon, ab älilof büdi: “Stopö!”
“Kikodo no dalob-li lovegolön love pon?” jifeilan äsäkof.
“Pon no plu dabinon. Bü düp lafik ya espranon,” gespik äbinon.
“O nesiäm kion! Leno pedämükon.”
Soldat ye äbinom nespalik. Pon imuton spranön, e jifeilan noädalof beivegön. Murölo ägegolof lomio. Su veg äkolkömof soldati votik, ed älüspikof omi: “Zesüdos vo, das küpälolöd! Flenädan olik eperom tikäli okik?”
“Pidob osi, ab no kanob gespikön ole. Binob ya deadik sis düp bal.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 4.
NUN.
Tüi fin yela epasetiköl redak Vpagaseda at pelovegivon söles: ‘F. J. Krüger’ in ‘Amsterdam’ e ‘P. H. J. Uittenbogaard’ in ‘Hilversum’.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 4.
DALEBÜD DE 1956 FEBUL 11. NÜM: 1.
Bi söls: ‘Dr. Arie De Jong’ e ‘J. G. M. Reynders Sr.’ enotodoms vipis oksik ad lovegivön demü bäldots gretik oksik dunodis, kelis föloms as limans lecifefas e Feda Volapükaklubas valemik netik e Diläda valemik feda at, lecifefs Volapükakluba valemik Nedänik e Diläda valemik feda Volapükaklubas ejenöfükons tü d. 11id febula yela: 1956 kobikami ad bespikön dini at.
Eplakölo läbiko in kobikam at, das söls: ‘F. J. Krüger’ e ‘P. H. J. Uittenbogaard’ klienoms ad lovesumön, tefädo dunodis sekretana e kädana klubas pemäniotölas, e
demömo § 11 statudas Feda Volapükaklubs,
cälob, ko danam gretik söles: ‘Dr. Arie De Jong’ e ‘J. G. M. Reynders Sr.’ demü vobods, kelis eduinoms sis fün Diläda valemik feda Volapükaklubas tü d. 31id mäzula yela: 1932 jü adel,
söli: ‘F. J. Krüger’ in ‘Amsterdam W.’ (Nedän), ‘Reinier Claeszenstraat’: 49 as sekretan, e
söli: ‘P. H. J. Uittenbogaard’ in ‘Hilversum’ (Nedän), ‘Koningstraat’: 31 as kädan Feda, tefädo Diläda valemik feda, Volapükaklubas.
So pelonöl tö ‘Leiden’ (Nedän)
tü d. 11id febula yela: 1956
Vicifal Volapükanefa.
ARIE DE JONG
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 5.
PASTAN
Se ‘Gösta Berlings saga’ (1891).
Petradutöl se Svedänapük fa ‘F. J. Krüger’.
Fino pastan ästanom su lestul. Reledans älöükons kapis. Klu ga äkomom! Ün sudel at kult önejenon, äsä ün äsudel ed ün sudels mödik büik. Pastan äbinom yunik, lunik, lunedik e nidiko jönik. If suseidoyöv lehäti sui kap omik, e lägoyöv glävi e harnadi leni om, kanoyöv skulturön omi se maboin e nemön magoti at ma jönikün de uts di ‘Athinae’.
Pastan älabom logis dibik poedana e cüni fümik klöpik generala; valikos pö om äbinon jönik, feinik, notodik, pidaglütöl dub letälen e lif tikälik.
Mens in glüg äsenälons patiko nefümi, ven älogons omi soiki. Äkösömons mödikumo, das ämufülom se bötädöp sogü flenädans fredik, äsä el ‘Beerencreutz’: konulan ko mustag vietik densitik, e kapiten nämik: ‘Kristian Bergh’.
Iludrinom so vemo, das no äkanom plägön kulti dü vigs mödik. Reledakomot imuton plonön omi, balido probane, e täno bijope e kleräte. Nu bijop ikömom lü reledakomot ad pönön e levisitön. Äseadom in koröp ko goldakrod su blöt okik; pastan-tidal se ‘Karlstad’ e pastans se komots nilädik äseadoms zü om.
Dot nonik ädabinon, das kondöt pastana ebinon nedälovik. Ün tim et, ebo ün degyel kilid tumyela epasetiköl, ädäläloy tefü drin spitina, ab man at islapom cali okik sekü briet, e nu öperom oni.
Ästanom su lestul ed ästebedom, jüs strof lätik psama (kel päkaniton dü bexän lestula fa pastan) püfikaniton.
Du ästanom us, füm äsüikon pö om, das älabom te neflenis in glüg: neflens su bams valik, bevü hisiörs su kanunabams, bevü feilans in glügalespad, bevü fümedäbs in koröp; älabom neflenis, te neflenis. Neflen utan äbinom, kel ätridom gelaküirodi, utan, kel äbepläyom geli. Valans ähetons omi, de cils smalik, kels pipolons ini glüg jüesa kustan, soldat pluuneplu stifik, kel ikomom in lekomip nilü ‘Leipzig’.
Pastan ivilomöv dokienön e lebegön ones miseri.
Ab pos timül zun dölik äsüikon pö om. Ämemom nog, vio äbinom, ven äbexänom bü yel bal balidnaedo lestuli at. Ün tim et äbinom man nenblamabik, e nu ästanom us, ed älogom donio lü man ko goldakrod len särvig, kel ikömom ad micödön omi. Du äresitom vödis nüdugöl, gästion bal pos votik älöpikon lü logod omik: atos äbinon zun.
Äbinos vo veratik, das iludrinom, ab kin älabon-li gitodi ad kusadön omi demü atos? Seiman ilogon-li pastanöpi, in kel ämutom lifön? Peinafot dagik ä glumidik äglofon mu nilo jü fenäts. Flumot ätofon da nuf blägik ve völs moasirik. No äneodoy-li geini ad kipedön kuradi, ven rein u nifadavir pämofon ninio da vitürs ibreköl, ven glun pinekälöl no äprodon kosidi saidik ad taedön faemi?
Äjinos lü om, das ibinom ebo pastan, soäsä ämeritons. Ons valik äludrinons ga. Kikido te om ämutomöv-li mütön oki ad no drinön? Man, kel isepülom jimatani oka, ädrinom pö sepülamafidäd, jüs äbrietikom. Fat, kel ikoedom blunedön cili okik, äjenükom poso lebötidi. Reledans ädrinons su veg de glüg lü dom okik, sodas mödikünans onas äbrietons pö lomioköm. Pro ons pastan driniälik äplobom ebo saidiko.
Pö calatävs, ven om in mäned slenik oka imutom vegön fagiko mö liöls mödik love laks iflodöl, kö viens koldik valik irajanons ad kolkömön odis, ven om pizijedom in bot su laks ot dü letep e sturarein, ven om imutom nexänön in nifadavir se slifavab okik ad kulön vegi pro jevod da nifakums domageilik, u ven om imuton vadön da fotamaräd, ilärnom ad löfön geini.
Dels yela ipasetikons nevifiko in dag e lüg. Hisiörs e feilans piyümätoms me tikods valik oksik ko püf tailik, ab ün soars tikäls dub gein pilivüköls idejedoms jänädis oksik. Spitet isüikon, ladäl ivamikon, lif ästralon gloriko, kanit ätonon, e rosads äbenosmelons. Bötädacems in bötädöps ivedons pro om äsvo floragad sulüdänik: vitidabäls e learafluks ädolagons sus kap omik, maboinamagots änidons in bledem dofik, sapans e poedans äspatoms dis pams e platens.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pads: 5—7.
Ko dalestüm dutik
Bal lesonas dünasta Linglänik ämuton ün yun okik, leigoäsä kadets votik, dünädön su julanaf. Tü del seimik lebüdan äkomitom ome ad kalkulön kuratiko stanedi nafa. Ven äblümom ko atos, lebüdan äluxamom kalkuli omik.
“Mutob begön ore, o löpätal! ad deükön leigedahäti orik,” lebüdan äsagom fino.
“Dalob-li säkön sekü kod kinik?” leson stunik ägespikom.
“Bi ma kalkul orik, o löpätal! tü timül at nünafobs ini leglüg di ‘Westminster’.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 8.
NUNS.
Sekü dalebüd de 1956 febul 11. Nüm: 1 lecifef feda Vpaklubas e lecifef diläda valemik feda Vpaklubas binädons me söls:
‘Dr Arie De Jong’: presidan.
‘F. J. Krüger’: sekretan.
‘P. H. J. Uittenbogaard’: kädan.
Dinädü votikam lecifefa Diläda valemik, kädan kluba at: ‘P. H. J. Uittenbogaard’, ‘Hilversum’ (Nedan), ‘Koningsstraat’: 31. Potakal: 563973 begom limanes valik ad sedön ome limanamamoni onsik pro yel: 1956.
Ünü foldil 4id yela: 1956 Vpamäks 300 peselons.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 8.
Ledaut su pisäl
Mär fa ‘H. C. Andersen’. Petradutöl se Danänapük fa ‘F. J. Krüger’.
Seimna leson äbinom, kel ävilom matikön ko ledaut; ab äsötof binön ledaut verätik. Klu äzitävom da vol lölik ad tuvön jisomani. Ab valöpo bos ädabinon, kel äneleton atosi. Num ledautas fe äsaidon, va äbinofs ye ledauts no äkanom bo tüvülön; ai bos ädabinon, kel no äbaibinon. Klu ägekömom lomio, ed äbinom vemo glumik, ibä ävilom labön so vilöfo ledauti voik.
Ün soar seimik äbinos stom dredabik; älekläros ed ätonäros, rein ädosturon; äbinos vo lejeikik. Täno änokoy sui zifaleyan, e hireg bäldik ägolom ad maifükön leyani.
Äbinos ledaut, kel ästanof plödo fo leyan. Ab o God! kio älogotof sekü rein e mistom et! Vat ädoflumon de hers e klots ofiks, ed änüflumon da tipots jukas ofik, ed äseflumon se hilots onas, e ga äsagof, das äbinof ledaut verätik. bi
“Benö! atosi otüvülobs saidiko suno!” jireg bäldik äcedof, bi äsagof nosi. Ägolof ini slipacem, ämosumof stofädemi valik beda, ed äpladof pisäli sui glun beda. Täno äsumof matradis teldeg, äseitofs onis su pisäl, e poso nog lekusenis däyäradaunik teldeg suso sui matrads.
Us ledaut öslipof dü neit.
Ün göd sököl äsäkoy ofe, vio islipof.
“O, levemo badiko!” ledaut äsagof, “tio dü neit lölik no ekanob färmükön logis obik! God sevom, kis ebinon in bed obik! Eseatob su bos düfik, sodas koap lölik oba äsvo pedaflapon vielio! Binos go lejeikik!”
Dub atos äkanoy logön, das äbinof ledaut verätik, bi isenof da matrads teldeg e lekusens däyäradaunik teldeg pisäli. So zadälik nek äkanonöv binön plä ledaut voik.
Pos atos leson älasumom ofi as jimatan; ibä nu äsevom, das älabom ledauti verätik, e pisäl äkömon ini Lekanotamused, kö nog binon logamovik, if nek emosumon oni.
Logolöd! at äbinon jenot verätik.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Nüm: 3. Pads: 9—10.
Komipafurmids e püdafurmids
Se el ‘Johannes’ Smalik fa Frederik van Eeden.
Petradutöl se Nedänapük fa ‘F. J. Krüger’.
Musk dofagrünik densitik ätegon gluni, e ‘Johannes’ ivedom dönu so smalik, das at älüjinon lü om äsä fot nulik su glun fota gretik. Stamils kiodeköfik! — e kiodensitiko äglofons näi ods! Äbinos fikulik ad dugolön vü ons, e muskafot äjinon binön levemo gretik.
Tän äkömoms lä furmidaluveg. Tumats furmidas ärönons jäfädiko mo e ge, — ans diledilis boada, bledilis u yebastagis in maxüls oksik polöls. Fuläd äbinon so vemik, das ‘Johannes’ äsuidikom tio sekü on.
Ädulos luniko, büä bal furmidas ävilon dalilön omis e spikön ko oms. Ons valik äjäfons so leziliko. — Fino ätuvoms furmidi bäldik, kel picälom ad galedön planapufilis, keles furmids desumons mieladavi. Bi jep oka äbinon vemo takedik, äkanom sio jäfikön me foginans e dajonön omes nästi gretik. Pimeikon futü stam bima bäldik, äbinon vemo gretik ed älabon tumatis leyalas e cemilas. Galedan planapufas äplänädom vali, ed äzidugom visitanis valöpo, jüesa citacems, kö larvats yunik kripons se tuüls vietik. ‘Johannes’ ästunom ed äbinom dafredik.
Furmid bäldik äkonom, das älifoy in jäfäd gretik kodü militagoläd, kel öprimon ünü brefüp. Ko nämäd gretik ötatakoy furmidapöpi votik no mu fagiki, ödistukoy nästi ed öravoy ud ödeidoy larvatis. Demü atos öneodoy dabinianis valik, klu ämutoy fidunön büo vobodi mu dranöfiki.
“Kodü kis militagoläd et ojenon-li?” ‘Johannes’ äsagom. ‘No lüjinon lü ob jönik.’
“Nö! nö!” pufigaledan äsagom. “Binos goläd vemo jönik ä lobabik. Betikolöd! binons Komipafurmids, kelis otatakobs, — odadeidobs dafamüli onsik, ed atos binon vobod vemo gudik.”
“Ols no binols-li üfo Komipafurmids?”
“Lenö! Kisi betikols-li? Obs binobs Püdafurmids.”
“Kisi atos sinifon-li täno?”
“No sevol-li atosi? Oplänob ole osi. Seimna furmids valik äkomipons laiduliko; — del no bal äpasetikon nen mipugs gretik. Täno furmid gudik sapik äkömom, kel äbetikom, das töb mödik pöspalonöv, if furmids örajanonsöv rezipiko ad no plu komipön.
Ven äsagom atosi, äcedoy osi vemo bisariki, e kodü atos äprimoy demü sef ad däbeitön omi ad diledils smalik. Poso furmids nog votiks äkömons, kels äcedons otosi. I ets pädäbeitons ad diledils smalik. Ab fino somödiks äkömons, das däbeit äbinon vobod tu töbik pro votiks. Täno änemons okis Püdafurmidis, ed ons valik älaidälons ad sagön, das Püdafurmid balid ägidetom; as turn oksik nu ädäbeitons uti, kel ätaspikon atosi. Somo ün tim et furmids tio valiks evedons Püdafurmids, e diledils Püdafurmida balid pakipedons ko kälöf e dalestüm. Obs dalabobs kapi. Kapi legik. Ya edistukobs ed edasasenobs furmidapöpis votik degtel, kels älesagons, das ädalabons kapi legik. Nu nog te fol retons, kels lesagons atosi. Ons nemons okis Püdafurmidis, ab binons klüliko Komipafurmids, — ibä obs labobs kapi legik, e Püdafurmid älabom kapi te bali. Nu odadeidobs suno furmidapöpi degkilid. Atos binon kludo ga vobod gudik.”
“Si! si!” ‘Johannes’ äsagom — “binos vemo küpädik!”
Voiko idredälikom boso — ed äsenälom takedi mödikum, ven isagoms danölo leditaglidi galedane düniälik, e fagiko de furmidapöp iseidoms okis sui yebastag kledöl ad takädön in jad filigableda deköfik.
“Hu!” ‘Johannes’ äseifom, “at binon sog bludiälik ä stupik.”
Volvulacil äsmilom ed äkledom ko yebasteg okik löpio e donio.
“O!” — äsagom. — “No nemolöd onis stupikis! Mens golons lü furmids ad vedön sapiks.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Nüm: 3. Pads: 10—11.
Munasvietasonat
Fa ‘Marie Luise Becker-Strube’.
Äbinos bal düpas glumidik ut, ün kel lebiedäl e senäl soala süikons pö letälenan. ‘Van Beethoven’ älödom su el ‘Römer-Platz’ in ‘Bonn’. Hitüpasoar stilik fenik äfulöl ko desirs e munasviet paelik. Cem omik äbinon dufik, e zibs in staudöp smalik äbinons neflifiks e nesmekiks. Nek äkälon omi, nek äjäfikon me om. So äliedom dub dinäds logotik e ninälo äsenälom lügi mödikum, kas isenälom föro.
“Kikodo vobob-li?” ähagom ninälo; “pro kin-li komip valik — nelabs? Pro mens-li, kels suemons nosi de musig obik, de giananäm, kel dareigon in ninäl oba, de leval tonodas, kel tonon pö ob ninälo? Kels no desirons obi e vobodi oba, e kels fakipons obi de kobäd okas? Ag! löf glutik valik pö ob, desirs valik lekananalana oba gretükons soali oba. Nek sevon obi, pro nek musig obik sinifon läbi!”
Süpiko mistomavien äroron züi dom, äkoedon löpiovirön püfalefogis, galikön menis se slipöf dölik onas. ‘Van Beethoven’ älöfom toni vienasplodülas. Ven tep äroron züi guls sütas, äjutedom ko vien ve el ‘Rhein’. I nu daleblad sovadik et ätrodon omi, äbäton omi ad golön plödio. Vien älöbaton eli ‘Rhein’, e nafils äkledons dredälükölo. ‘Van Beethoven’ ägolom soaliko ve vat, mens valik ifugons ini doms. Süpiko ‘Van Beethoven’ ägüflekom oki, äsäkofudikom, ivedölo takedikum dub muif nata. Medito äfövom vegami okik, ed äkömom ini süts nabik brefik zifa bäldik. Mun kleilik äsüpubon dönu da tepalefogs, ed äbpänon mönis, tümis e fasadis me mags späkik vietik, äsva tripänon mönis, tümis e fasadis me mags späkik vietik, äsva tribüts, kels ilödons is büikumo, älifikons dönu bevü ons ad lif nulik, neitik, klänöfik. Ed us se bal domilas lövik slobik näi om pianodapläyot ätonon. ‘Van Beethoven’ älilom sonati lönik okik in ‘G’ macorik. Äbinon domil bäldik, spinät vorik bäldik ätonon, ab suem musiga omik, magul voboda omik äjänälons omi. Pläy at äjinon pö om feinik, suköl, milagik e fäküköl: el ‘allegro’ in kanitavögäd sofik, menuät fulik de desirs e fav klänik. Äbleibom stanön ad dalilön. Cem, in kel äpläyoy, äbinon donateadik, fenät bal äbinon maifik. Musig äseilon.
Nu älilom spikami.
“Ati epläyol jöniko, o söril!”
“Ag! nö! Leno pläyob oni gudiko, fümiko pläyoböv oni mödo jönikumo, if eliloböv oni seimna fa lekanan gretik, ab pro atos no labobs moni!”
Lienäd biedälik in logod ela ‘Van Beethoven’ inepubon; äsmililom e nid äsüikon in lienäds omik. Ämaifükom yani ed änüstepom ini cem smalik. Us jukel pöfik ävobom, e jipula len pianod älogom te bäki rovik, nüki feinik e heremi blonik.
“Binob musigal ed opläyob noatedi pro ol,” ‘Van Beethoven’ äsagom brefiko e ko vögäd nämätik ad klänedön fäkami okik. Seiliko, bluviko, äsä cils, kels igetons legivoti, sörs älöädofs.
“Pläyob oni so badiko”, jipul äspikülof plafiko e bluviko.
“Nö! playöl oni pato gudiko,” ‘Van Beethoven’ äsagom smilölo. “Pläyol oni ko suem verätik. Lä kin estudol-li oni? Mod nitedon obi.”
“O! voiko neföro estudob oni, älilob te pläyi ona fa läd in ‘Godesberg’, äpläyof so suviko ko fenäts maifik, ädalilob ofi dü hitüp lölik, ün tim et elärnob noati alik ona.” Jipul äflekof logodi paelik yunik oka lü om, e nu ‘Van Beethoven’ älogom, das äbinof bleinik. Desir yunöfik valik ofa, jipulafred valik, keli no ilabof, keli iperof, pinotodons in menuät omik.
“Foginik”, ämurülom, “magifik.” Pifäkükom dibäliko. Kio logs bleinik et ilogälons in vobod omik!
Äseidom oki leni pianod, äpläyom sonati, e poso äreafom ini drimäl okik. Tikots valik omik ävedons tonods; ämagälom.
Ai jönikumo, klänöfikumo, dolikumo e trodikumo tonods fulü baiton äslifons love spinät bäldik. Desiri lefäkik lü mens, lü baiced änotodom in tonods. Kakords magifik ätonons ün neit. Ävokons, äkanitons, äseifons.
Äsvo in drim dredik, svidik, dibätik sörs ädalilofs. Lestiliko.
Tim äpasetikon; nonik kila äküpon osi. Lampad äkvänikon, ämismokon in cem dremöl de tonods.
Jukel ämaifükom fenäti. Vidiko ä largentiko, äsä el ‘Rhein’ it, mun äjedon svieti okik ini cem smalik. Fago mistom isäfledon oki, et iblinon koldüli. Pläyot fa ‘Van Beethoven’ äjinon binön milagiko fredik e läbik in jänäl svieta trodöl at, in lut nämüköl at.
Jibleinan ästutof len völ näi om. Lestiliko. Änüdrinof tonodi alik. Lienäds ofik äbinons lölöfiko dafred e lejuit. Dalilam ofik äbinon devod. I in ladäl volutik ela ‘Van Beethoven’ püd äkömon. Neai äpläyom so jöniko, so liviko de lieds valik, neai ätuvom gespiki so beatiki ad plon dolik oka. Ven fino ädesumom namis okik de klavs, stil nennatemik ädavedon. I plödo tep itakikon, äsva pijänälon dub pläyot.
Süpiko jibleinan äslokof laodo, ed ätovof sukölo bradis okik, ätenükof namis niedik. “Kim binol-li? Kim binol-li” ävokof fulölo me niluds.
‘Van Beethoven’ äsmililom ed äpläyom nogna vemo nelaodiko tikäti se sonat in ‘G’ macorik, kel postonon in tonods löpikum ko daladöf telik. Se logs bleinik drens äflumons. Jipul äplifof namis okik. “‘Van Beethoven!’ Ol binol utan, ‘Van Beethoven’ it!”
“Si!”, ‘Van Beethoven’ äsagon nevifiko. “Ob binob utan, ‘Ludwig Van Beethoven’ it.” Pos atos älöädom vifiko, äpedom söres bofik nami. “Stilö! no plu vödi bal, mutob golön domio.”
Ün neit et ‘Van Beethoven’ änoatädom “munasvietasonati”.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Nüm: 3. Pad: 11. Nüm: 4. Pads: 13—14.
Cänaköp-li?
Fat läbik änunom ettimo presidale: ‘Theodore Roosevelt’, das jimatan omik igetof kilädi. ‘Roosevelt’, kel älabom klienüli pro famüls gretik, äsedom ome me pot geiköl benovipis okik, lä kels iläükom köpi largentik ko nüpenad. Fat läbik äpotom presidale denami ko säk: “Köp at duton-li nu lü ob, u mutob-li gaenön oni kilna pos ods?”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Nüm: 3. Pad: 11.
Cogeds
Vom matöl äkonof, das himatan ofik ifinidom fino smöki.
“Ab atos flagon viläli plödakösömiko nämiki,” jiflen äcedof.
“Nendoto,” läd matöl äsagof, “ab ob labob ati.”
* * *
Jipul bal jipule votik: “Dins smalik et oma bemagivons obi: vilad smalik oma, yakt smalik oma e rönajevodalecek smalik oma.”
* * *
Ven äsäkoy seimna generale Lamerikänik: ‘Mark Clark’, kis ibinon konsäl gudikün, keli igivoy ome, ägespikom:
“Ad matikön ko vom, ko kel matob.”
“E kin ägivon-li ole konsäli at?”
“Of it.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Nüm: 3. Pad: 12.
NUNS.
Diläd valemik feda Volapükaklubas.
Edeadom
söl: ‘Franz Rahe’ in ‘Osnabrück’ (Deutän).

In nüm dätü mäzul 31 ela ‘Het Vaderland’ yeged fa ‘J. G.’ komädon, kel petiädon: ‘Tweetaligheid’ (Telpük). In yeged at lautan kludom, das demü dakosäd bevünetik län alik muton labön plä länapük lönik okik püki calöfik telid. Posä eplänedom, das natapük calöfik somik flunon mifätiko länapüki lönik, kludom das te mekavapük kanon blinön savi. Ad yeged at söl: ‘F. J. Krüger’ esedom yegedi sököl redake delagaseda löpo pemäniotöla. Yeged at nu pelasumon ini nüm dela 14id prilula.
Telpük binon gudik. Ab lio-li?
Ven ireidob yegedi fa kevoban olik: ‘J. G.’, äsenälob ko om, mifät kion odrefonöv pöpi, if at tovälonöv näi pük lönik okik püki telid (i netiki) ad dakosädapük. Bundano sams dabinons ad blöfön, das pük somik nüvobedon püki lönik, äsä züd graifaplatoti, u fluk luimöfik in bäset labü fluks sägik.
Ga telpük binon tuvedot voik pro ‘Babylon’ nutimik obas, stipä väloy as pük susnetik mekavapüki, kel fölon stipis fa kevoban olik so verätiko pelonülölis. E nu dins binons soiks, das te nemödiks pülik “mekavapükas” sonemik fölons flagis kurata e neuda. Mödiküns peklotons in gunil netik, kela knopis igo no ekünoy ad nululön. Sotefo etopidob in jäfüd at, te Volapük fa ‘Schleyer’ pedatiköl e fa Volapükaklub valemik Nedänik papropagidöl fölon stipis fa kevoban olik pelonülölis.

Ünü foldil 1id yela 1956 Vpamäks 200 peselons.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 12.
PLEDAKADS SOLDATA RELÖFIK.
Sis prim tumyela 15id, ven kadapled ävedon valemo vogik in Yurop, epenoy mödikosi ze vemiki dö dälov timamuada at fa sogäts löpik e donik palöföla. Godavans e südavans emicödoms pledi, suvo nämätü bib. Votans epläidons gönü pledakad, sotefä pled no pämaston dub gaenodiäl plumafik e plediäl. Tefü din at lebuk fa el ‘Thomas Gataker’ nolik ün 1619 in Linglän epuböl: ‘On the Nature and Use of Lots’ binon famik. In buk at pablöfos, das utans, kels cedoma ad stutön su bib, ven micödoms kadapledi, no givoms pläni kuratik vödema.
Buk votik: ‘The Perpetual Almanack of Gentleman-Soldier’s Prayer Book’ labon plu natäli cogedik. In buk at pabepenon konot soldata kuradik: ‘Richard Middleton’, kel äsevom ad blöfön me blöfs in nam okik, pledakadem noe kanon dünön as kaled laidüpik abi zuo ninädon meibi südöfik e dugon ad devod.
Soldat ‘Richard Middleton’ päloblinom foi sifal zifa, in kel äbinom garnisunik, bi in glüg timü kultipläg iseaseitom foi ok pledakedemi, ven pastan ikomoreidom se bib. To büd särjana lebüdöl ad moükön kadis, ‘Richard’ ifovom takediko ad studön pledi okik. Pos kultipläg särjan ilovegivom soldati polde, e so ädajonom oki sifale.
“Benö! o särjan!” sifal äsäkom, “kis ejenon-li?”
“O sifal! man at ekadapledom in glüg.”
Sifal älülogom soldati ed äsagom: “Kisi kanol-li sagön ad atos? If gespik olik binon nesaidik, opönob oli seväriko.”
“O sifal!” soldat ägespikom, “emalekob dü vigs lul, e getob te soldatamesedi pülik. No dalabob bibi, no kaledi ni plekabuki, dalabob te pledakademi. Spelob ad süadükön oli, o söl stümabik! das konsien obik binon rafinik.”
Pos atos soldat äsumom pledakademi se pok okik ed äseaseitom oni lo sifal. Äprimom ko had.
“Ven logob hadi,” äsagom, “betikob, das te God bal dabinom.”
Äsumom telpünädakadi. “Ven logob teli”, äfovom, “betikob Fati e Soni. El kil memükon obi dö Kilät. El fol koedon memön obe gospulalis fol. El lul koedon memön jivirganis sapik lul e jivirganis fopik lul. El mäl: ün dels mäl God äjafom süli e tali. El vel: tü del velid God ätakädom pos jafotem. El jöl koedon tikön dö mens ritik jöl, kels päsavons pö letuvatam: ‘Noë’ ed omikans. El zül: lepradans zül, kels päsanons fa sanal obas. Lepradans deg ädabinons, ab zül onas neai ägekömons, Gode dani! El deg koedon tikön dö büdeds deg, kelis God ägivom ele ‘Moyses’ su bel: ‘Sinai’.”
“Ven logob vomi, tikob dö jireg ela ‘Sceba’, kel äkömof ad lilön sapi ela ‘Salomon’.
E söl koedon tikön obi dö Söl süla e tala, God valanämik, e dö himayedal, reg: ‘George’, pro kel plekob.”
“Benö!” sifal ägespikom, “givol pläni gudik kadas valik, pläamü bal: hipul, keli eseitol flanio.”
“Kanob givön ole, o söl stümabik! pläni vemo gudiki, stipä no ozunikol.”
“No ozunikob.”
“Hipul gretikün, keli sevob”, soldat äfovom, “binom poldan, kel eblinom obi isio.” (Notodot Linglänik binon gudikum, ibä leigätod Linglänapükik ela hipul in pledakadem binon: ‘knave’, ed at sinifon leigo eli jäpan.)
“No sevob”, sifal ägespikom, “va binom hipul (u: jäpan) gretikün, ab fümiko binom fopan gretikün.”
“If numob pünädis, kels binons su pledakadem,” ‘Middleton’ äfovom nenfeniko, “tuvob: 365. At binon leigiko so mödik, äsä num delas yela. In pledakadem kads 52 dabinons; at binon kuratiko so mödik äsä num vigas. Logol, o söl stümabik! pledakadem binon leigo gebovik äsä bib, kaled u plekabuk.”
Pos atos sifal äkoedom blinon bodi ko fromad e väri gretik ko bir. Ägivom soldate könädi goldik, ed äleadom mogolön omi ko küpet, das äbinom man gespiköfikün, keli föro ikolkömom.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pads: 15—16.
Kalot pipelon
Dramatan: ‘Eugene Field’ älogom seimna, das bötidakalot omik irivon suämi dolaras 140. E bi no älabom moni ad pelön oni, äblebom moik. Bötädan no äplidom vemo atosi, bi ‘Field’ ai ätirädom lotanis mödik. Sekü kod at ävüdom eli ‘Field’ tü del semik ad kömön ve bötädöp okik. Pötü atos äpedom ini nam ela ‘Field’ kaloti omik, su kel pipenon: “suäm pepelon.”
‘Field’ ästeigom takediko kaloti ini pok okik, äbiegom lü bötädan, ed äsäkom ome ko logod fefik:
“No laboy-li is kösömoti ad lofön laidalotane, kel pelom kaloti okik, väretis anik spitina?”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. 1956. Nüm: 4. Pad: 16.
CEDS E TIKODS.
Men nobik binon fümädik ab no fümädälik.
‘Confucius’ (551—478 b.m.Kr.)
Dunön mödikosi binos fasilikum, kas bleibön jäfön lunüpiko me bos.
‘Quintilianus’ (35—±91 p.m. Kr.)
Tug binon geb verätik vila libik.
‘Augustinus’ (354—430)
Spiked binon slud brefik, kel stabon su plak lunüpik.
‘Miguel De Cervantes Saavedra’ (1547—1616)
Nim nenjemikum nonik dabinon, ka men nendanik.
‘Joost van den Vondel’ (1587—1679)
Mens mödikün fägons plu ad dunön dunis gretik, ka dunis gudik.
‘Montesquieu’ (1689—1755)
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 16.
NUN.
Diläd valemik feda Volapükaklubas.
Evedom liman
söl: ‘A. B. Márton’, ‘Av. Valencia. Ed. Loperosa: B. 2. Las Acacias’, in ‘Caracas’ (Venesolän).
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 16.
LESETÜLS DE ‘NAPOLÉON’
Fa ‘H. A. Lesturgeon’. Se el ‘De Nieuwe Courant’ yela: 1923.
Ini sökod di ‘Berlin’: ‘Napoleons Schriften und Gesprächen’, pepüböl fa ‘Dr. Hans Landsberg’, tikods e konots pelasumons, kelis ‘Napoléon’ elautom ün yun okik, e kels penotükons jünu te balna. In skät petiädöl: ‘Impressions de voyage’ (‘Saint Valier’ 1791 febul 8) ‘Napoléon’ jäfom me lelöf, kele esakrifom so suvo e so mödiko. Binos küpädik ad lelilön, vio ‘Napoléon’, kel älabom ettimo bäldoti yelas 22, ätikom dö nämädikün lefäkas menik valik:
“Hed nästülon len bim pötöfik balid, atos binon in vöds nemödik jenot lelöfa… if man stebom in foginän, nen pals, fagü lom okik, tän neodom tani, stüti, bosi, kel plaädon ome nelabi palas e gemas. Tän lelöf süikon ad yufön omi, ad jafädon ome benedis valik at. Nu kanoy sagön, das flenalöf lofon ön mafäd semik otosi. Ab hifoginänan obinom buikumo klienik ad lelöfädikön dö vom, kel lüjinof lü om sümpatik, kas sukön flenami. Pö atos kömos, das senäl soalikama flunon magäli, e dub atos stigädon gluti lelöfa. Kis täno ga lelöf binon-li voiko? Yelasäsuns valik binons göniks pro on. Nat lölik davedükon in men lelöfi. Tapladü atos rüt nimas jenon ün rütüp fümik. Lelöf davedon pö nif Lislandeäna, pö hit kveatora ed in maräds läna liroketanas; davedon ed in fots Litaliyänik ed in fots ela ‘Ardennes’, ed ün steläd sileona ed in ut sibera… Kis lelöf binon-li? Binon senäl fiba, kel süikon nomiko pö man soalik e leigüpiko seved e nennämäda okik e nedeadöfa okik: lad trakon, telon oki, peb vedon suvöfikum ä fäkikum, senäl beatik daglüton ladäli…”
“Sagoy, das fäks zadik lelöfa, sagits trätik ela ‘Cupido’ peblunons ini venen, ab lelöfadol gevon senäli semik bena, e no viloy pasanön de at. If eseivoy seimna magivami e storditi lelöfa, tän dredoy tefü soal lejeikik ladäla e vag senäla. Steifoy ad momofön me säjäfälükams glifi bäldota madik; vilol-li i sanön dolis lelöfa? O sanan miserabik! vafolöd oli me kurad, nosükol te nensini!…”
Täleni literatavik ‘Napoléon’ yunik leno älabom, e stül omik äbinon nog vemo neskilik. Älabom kobädiko ko vödaskilans nulädik semik atosi, das äpenom semikna setis, in kels tikod äjinon peklänädön. E mod lesetülik okik notodama i no äfödon kleili.
Pösodöf gretik ela ‘Napoléon’ älelogädon ün bäldot latikum mödo mödikumo in vöd pespiköl ka in koefots luliteratavik okik.
Graf: ‘Roederer’, presidan diläda lomänadinädas tatakonsälalefa, äkösömom ad penetön sunädo tikodis, kelis äsevom ad süükön dub säks käfiko pilonülöls pö mastan fa om so fäkiko pistunidöl, dub kelos pekonsefons pro fütüramenef. Posbinükäbs grafa: ‘Roederer’ egivons penetis at bukemane: ‘Maurice Vitrac’, kel epübom onis ko däl onas. Äsä val eli ‘Napoléon’ teföl süükons nitedäli, ab klüliko no gevons dasevi nulik tefü pösodöf e kalad oma. Näi notodots labü siäm dibätik tuvoy i bevü ons numi gretik notodotas, kels, vio lesetüliko pisagöls, ga veriko no älabons völadi anik, ün tim et, ni pro tim fütürik.
Lampör äkaladom so oki it:
“Leno labob stimiäli, u, ven labob oni, tän binon so klülik, so lönanatälik, somo pekobovivöl ko binäl lölik obik, das jinon binön lölot bal ko blud, kel flumon da fesüls obik u ko lut, keli nünatemob. No kodon, das dunob vifikumo u votiko, ka dunikods in ob; no nedob komipön pro ni ta ons. Stimiäl obik stigädon neföro obi ad sludön tuspido; dunon ma dinäds e ma löl tikamagotas obik…”
Pö pöt votik ‘Napoléon’ ästetom:
“Löfob nämädi reigana, ab as lekanan! Löfob oni, äsä musigal löfom viäli okik. Löfob oni ad süükön se on tonodis, kakordis e baitonis…”
E boso fagikumo, uto, kö spikom dö löf, keli pöp labon pro reg okik, notodom so:
“Regs mutoms sevön ad senälükön pöpe oksik dredi e dalestümi. Löf pöpas binädon te me stüm.”
Malik, e pro kalad omik e pro tim ün kel letälen omik änotikon, notodot sököl binon, keli graf: ‘Roederer’ äpenetom:
“Binob soldat, son levoluta, esüikob se vüm pöpa; no osufälob, das kofoy obi as reg!”
Tuvobs notodotis somik nog mödikumis, kels temunons sevedi nobaladälik näma lönik:
“Skil militik no saidon ad garanön oke gitäti reiga. General, kel no labom tälenis sifädik, kanom te binön tirenan. Sevol-li kikodo leadob blöfädön so mödiko in tatakonsäl? Bi ob binob pö dakonsälams mu nämikün! Leadob tatakön obi, bi sevob ad jelodön obi.”
“Lebüd binon nu bos sifädik. Soldat flagom generale okik, das binom sapikün, täläktikün u balan kuradikünanas. Generale kalkul paflagon: patöf sidädik, menisev: i patöf sifädik, spiköf, no ut manas gita, ab ut, kel sevon ad lanälükön menamödoti: dönu bos sifädik.”
Suvo ‘Napoléon’ änotodom cedi okik tefü vobafäg e vobametod okiks:
“Vobob ai e letikob mödiko. Ven jinob binön fägik ad gespikön ad val, ad blümön ad val, atos te pakodon, bi eletikob lunüpiko, büä desinodob bosi ed evätälob büo vali, kel ökanonöv jenön. No binos letälen, kel esüükon süpiko kläno pö ob utosi, kelosi emutob dunön in dinäds fa votikans no pispetöls, ab te vätäl obik, letik obik.”
I notodot at binon voätik:
“Stupan nonik dabinon, kel binon nefägik pro val, e tikälan nonik dabinon, kel nolon so mödiki, das fägonöv ad dunön vali!”
Bevü penäds, kels emödükumons ün degyel lätik literati nelovelogamovik dö ‘Napoléon’ tufil tiädü Virilités fa gasediman di ‘Paris’: ‘Jules Bertaut’ süükon küpäli. Ebetikölo notodi ela ‘Buffon’: ‘Le style est l’homme même’ (latikumo emivedöl ad: ‘Le style c’est l’homme’) ekonletom se spod mu gretik de ‘Napoléon’, se mebapenäds e notodots susnumik, kels pepenons in memapenäds omik, notodotis mu voätikünis. Nemom onis: ‘les formules de Napoléon’. Jenöfo ‘Napoléon’ änotodom tikodis e cedis okikis mödadilo so brefiko e naböfiko, das notodots omik ädagetons kaladi fomüla: soik atos binon e no votik! Utos, kelosi ämutom sagön, äbinon so kleilik in tikäl okik, tikafäg nämädik omik ägevon ome sunädo dasevi so dibätiki in din, das om i onu äfägom ad tuvön vödis, kels ägevons notodoti mu nedöfiki tikodes omik. Älüodons ai stedöfo lü zeil, ädrefons ai piäfi dina. I in atos äjonom greti tikäla okik.
Utos, kelos evoätükon vemo eli ‘Jules Bertaut’, binon, das ‘Napoléon’, ven idagetom seimna nämädi, äjäfom me ‘le souci constant de la puissance du souverain’. Vemo selediko küpoy, das küpäl ela ‘Napoléon’ padedugon dub flan dinöfik säkäda. Tio ai klienäl klänik dugon omi lü zeil fümöfik steifas omik e steifs et lüodons neceinoviko lü diseins plagik. Zänädön nämis pro gret e benolab tata ün tims valik, in dils valik reigäna stäänik omik, pö pösods valik, kels sumätons sumätöfü reig omik, ekö! atos binon kud klänik ä balik oma. Stigädön sifanis, alan ma mafäd lölik näma omik, ad läükön ad ben valemik; mütön menis dub sit feradüfik ad degivön ta vils lönik onsik vali, keli dalabons as lieg südöfik; kälälön laiduliko vobedi stitodas e luibis onsik, de diladils mu püliküns jü mufädaluib, kel kibon mufölo cini, dat nek zedon vobodi, kel pegivülon patiko one, ekö! atos binon bligäd, kel sätakedükon omi laiduliko!
In ‘Virilités’ tuvoy te tikodis se period, ün kel ‘Napoléon’ elöpikom ad nämädan reigätik; ba öbinosöv nog nitedikum, if lautan ivälomöv se tim, kü ‘Bonaparte’ ya irivom zeili okik, ab nog älüdom ta fät e nämäds ta om äneflenöls.
Leadob sökön is lesetülis anik, in kels sap süenik mödik binon:
Mens binons äs numats: getons te völadi dub gredätileodükam onas.
Nesufäd binon neletian gretik pro plöp.
Uto, kö jäfoy me sit, mutoy ai büdakipön gitodi ad besmilön tü del sököl tikamagotis dela büik.
Dins nenfinik binons uts, kels no kodons fikulis.
If nedöf no binonöv tikaspäk, no binonöv so tirädabik.
Fopan pluom mödo leigodü man labü tikäl: ai kotenom dö ok it.
Levolut binon ced, kel tuvon stüti in bayonäts.
Kobanefs neai ebalons in oks prüdi e laidäli, sapi e nämi.
Generals, kels dakipoms trupis flifedik pro del sököl lekomipa, ai pavikodoms.
Bevü notodots mödik, kels pekodidons ele ‘Napoléon’, ab kelis mu luveratiko no esagom, fraseod famik duton, keli enotodomöv in dakonsälam Senätanas tü d. 18id ela ‘Brumaire’ (1799): del, kü egekömölo se Lägüptän, älefailükom eli ‘Directoire’: “Songez que je marche accompagné du dieu de la fortune et du dieu de la guerre!”
Notodot at no komon in el ‘Moniteur’. ‘Thiers’ ga emäniotom oni nesüeniko in el ‘Histoire du Consulat et de l’Empire’ okik.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pads: 17—19, 21—22.
Dö men
Fa ‘Jean de la Bruyère’ (1645-1696). Petradutöl fa ‘Brian R. Bishop’.
Se: “Kalads”, Kapit: XI.
‘Irène’ ätävof frädü mon mödik lü ‘Epidauros’, älogof eli ‘Asklepiós’ in tem omik, ed äkonsultof omi tefü dols valik oka. Balido äplonof, das älefenof mu vemo; e god äsagom, das etos pikodon dub lun vega, keli ebo ibevegof. Äsagof, das soaro no älabof pötiti; e roag äbüdülom ofe ad fidön nemödiko. Älüükof, das äsufof nenslipi, ed äbüdülom ad seatön in bed te neito. Äsäkof ome, kikodo ivedof vetik, e kin äbinon sanamed; roag ägespiom, das äsötof löädön bü zedel, e gebön semikna lögis okik ad spatön. Ästetof, das vin ädämon pro of; roag äsagom ofe ad drinön vati, das äsufof midiceti; ed älüükom, das ämutof demön diäti.
“Logam obik fibikon.”, ‘Irène’ äsagof.
“Gebolöd lüni!” ‘Asklepiós’ äsagom.
“Ob fibikob,” äfovob, “e no binob so nämik, ni so saunik, äsä ebinob.”
“Atos binon,” god äsagom, “bi bäldikol.”
“Ab lio kanoy-li sanön vesetikami at?”
“Mod brefikün binon, o ‘Irène’! deadön, soäsä mot e lemot ola edunofs.”
“O son ela ‘Apóllon’!” ‘Irène’ äluvokädof, “konsäli kion givol-li obe? Atos binon-li nolav vanik ut, keli mens notükons, e kel kodon, das vol lölik lestimon oli? Seledi e klänöfi kinikis nunol-li obe? E no äsevob-li sanamedis valik at, kelis tidol obe?”
“Kikodo üfo no egebol-li onis,” god ägespikom, “nes kömön de fagot so gretik ad sukön obi, e brefükön lifi olik dub täv lunik?”
Se Volapükagased pro Nedänapükans 1956, Nüm: 5, Pads: 19—20.
KRODAVÖDARÄT.
Ün 1913 krodavödarät äpubon balidnaedo in delagaseds anik. Atos äklülädon binön neplöp, nek änitedälon pro at. Ün 1924 Lamerikänan: ‘Richard Symons’ ästeifülom ad pöpätön krodavödaräti in Tats pebalöl Lamerikäna. Äpübom buki labü krodavödaräts, ko benosek levemik; samäds no läs 400 000 päselons ünü tim vemo brefik. De Lamerikän krodavödarät äloveikon täno lü Linglän, kö ün 1925 daplid voik ädavedon. Delagaseds anik ägebidükons premis völadü fl. N. 54 000, ed änotükons padis fulü krodavödaräts. De Linglän löfäl at äloveikon lü kontinän, äkonkeron Deutäni, Lösteräni e poso Nedäni e Belgäni. Ad no glömön nemi mekana krodavödaräta balid nunobs, das panemom: ‘Arthur Wings’.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 20.
Lio atos mögon-li?
Sanan, kel ivestigom fiziri pepänsionöl se Lindän Linglänik büätik älonülom diagnodi: drop.
“Lio nu atos mögon-li?” Britänan ävokädom sidiniko. “Neforo edrinob tofi bal vata, edrinob te viskini!” Äseilom dü timül, ed äläükom täno glumiko: “Diledils glada in viskin obik ekodons vo atosi.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 20.
Kolköm
Flens tel kolkömoms odi. Balan säkom: “E lio stadoy-li lomo?”
“Süperö!” votikan gespikom. “Agödo jimatan obik no ävilof spikön kol ob, ed ob no äbinob in ladälod ad taspikön ofe.”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 20.
NUN.
Ünu foldil 2id yela: 1956 Vpamäks 200 peselons.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 20.
VOM KIFIK BINOF-LI JÖNIK?
Fa ‘Michael Arlen’. (Se el ‘Haagsche Post’ yela: 1929.)
Jön vomik binon leigo nedoatamovik — leigo nesuemovik — äsä vom it; vom alik kanof pleidülön semamafädo dö jön. Seimna älautob romansadi: “Hät grünik”, e siso alan jinon cedön, das sevob sio bosi vomi teföli; ab lio ek kanon-li sevön bosi tefü stöf vapöfik, kela jön e nid valiks e keinot stäänikons ini vol? Jön binon reto so vemo bos suema pösodik, das tio kanoyöv sagön, das as bos jenöfik no dabinon. Man alik fomälom tefü atos diali lönik okik, sekidöli de utos, keli kolkömom su lifaveg okik. E ba videt e lunet labons veüti gretik pö atos. If man pemotom fädo su bal nisulas in Pasifean, cedom, das vom no bal binof plitülik, if herem ofik no labon köli tutaädiko rediki. Dial keina, keli man Tünisänik magälom, vetof nemu pauni tumluldeg. If güt omik efomükon oki in ‘London’ u ‘Paris’, vom jönik — ün yel Siöra obsik: 1929 — mutof labön blöti platik, lögis lunik e heremi brefik. Dialis pösodik lönik obik jöna vomik tuvoy de Lalaskän jü kveator — klüliko pö stim valik e tug — ibä cedob fümiko, das in län alik voms labofs keini patik oksik.
Ven binob in ‘New York’, lü top kelik golob ze suvo, tän cedob, das nos binon löföfikum, ka jijönans lunedik blegülovik, kels spatofs su el ‘Fifth Avenue’ ko kapils smalik pleidiko petovülöls, namils e futs smaliks okas e ko lips e cügs dub blud vikenas, piratanas u lesiöras pekölöls okas. Si! vom Lamerikänik kanoföv binön dial jöna mana alik, if …no dabinofsöv voms plitülik molaskinik Linglänik labü logs blövik so kleiliks, kels jinons binön jöniküns, ven kanons logetön love mel lardik. Vemo jöniks — logs blövik — solalit — nid su herem — jästäd di ‘Iuno’. Ed i voms Nedänik olsik, nämiks äs vien, kel lebladon love läns donik olsik, ko cügs äs pärsig, in kel onu viloböv beitön, e ko nid drimälik in logs, in kels veit horita olsik lokon. O! löfob vemo vomis olsik, so skilikis, so lesaunikis, … Ab sevol-li? läns sulüdik binons bisariko löfidiks dub vam e köl: löfid, keli voms usik fläkofs fiediko — logs veluvik dofik, kels ai dakipons kläni lönik oksik, e täin vamik kremakölik ut, kel mäkon loveikami vü bidäds dofikum ed obs. E ga alan baicedon ko atos, das jön jenöfik no binon ot, äsä kein logotik. Tikädolöd samo vomi Fransänik! De jisvistans valik okik ba of suemof gudiküno, das “jön te dabinon in logs logana” e töbidof mögiküno ad vedükön, das utan, kel logedon ofi, givülon ofe keini mögiküno gretiki. De voms valik suemof gudiküno fluni lanöfe votikana stüma, keli givülof oke it, e kälof ad no binön logoto “jepanim”.
El ‘Française’ alik labof pösodöfi lönik gudiko distidoviki oka, e ven labof te patädi bal, kel kanon panemön ko fomäl anik jönik, tän patäd et dünon pro votiks valik. Demü kod at i yels bäldikum no kanons desumön vome Fransänik keinoti ofik; e labof nog ai stunidanis okik, ün bäldot, ün kel ji-Linglänan u ji-Lamerikänan, kel ekäledof oki me plims dö jön okik, tüvof, das pos moikam patöfa magivik et eretidof nosi. Lif ninädon mödoti lügadramatas; ab bal gretikünas binon vo ut voma, kel ebinof jönik. Jön binon ye ün atim jiniko valemikum, kas ibinon büikumo, ibä nedoy te golön ve melajol in ‘Juan les Pins’ u küpidön jibananis tö ‘Cap d’Antibes’ ad kanön stunidön lienis magifik, kels temunons yuni e sauni, e kels sekü stül atimik banaklotema dagetons gudiko lonöfi oksik; no jemoy plu dö koap okik: bos, kelos sinifon gevegam lü timäd Grikänik e lü dalestüm jöna. Tän gidükoy, das lestim jöna binon lestim sauna e näma, ibä tumats putülas magifik klöpöfülik, kels damufons e tülons okis in sab, blöfons, kisi solalit e lif in nated kanons kodedons. So, vätälölo vali, dial lönik oba jöna kanon pakobosumön me jenöfot, das “vom” e “jön” binons vöds, kels täodons odi — atos dalon pasagön klüliko ko büdakip anik.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pads: 22—23.
VERAT.
In el ‘Casino’ in ‘Monte Carlo’ man ägivom jimatane okik, kel neai igämof me rulät flonis 100. Ven äsäkof ome, su nüm kinik ämutof gämön, äkonsälom ofe ad sumön numi bäldota ofik. Äpladof flonis 100 sui nüm: 28. Glöpil ärolon züo ed äreafon fino sui nüm: 32. Täno älesuidikof.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 23.
COGEDS.
“No cedol-li i, o läd! das kvisin it binon frutikum?”
“O, fümo! Sisä ob it kvisinob, himatan obik fidom go nemödikumo.”

Lavogan: “Binosöv gudikum, if kanolöv blöfön votöpobini olik. Ek elogon-li oli tü timül, das midun pädunon?”
Dünetab: “Läbiko no.”

Dokan: “If himatan olik perom dönu sevälöfi, mutol givön ome väreti konyaka.”
Vom: “Du binom-li nesevälöfik? Atosi neai opardomöv obe!”

“O söl: ‘Jansen’! Lio ecedol-li, ad sebön de gad olik hogi lü kolatakav obik?”
“Kisi sagol-li? Dü yels valik at ecedob, das itüvob kolatameini!”

“Cedob, das mutob remön toodi nulik.”
“Döfi kinik tood bäldik labon-li?”
“Tood leno döfon. Ab no kanob pelön fovo dilasuämis.”

“Elifädob lomo takedo soari ko buk,” jipul äsagof.
“Ai dredob, das i ob osufob seimna nog somikosi,” jiflen ofik ägespikof.

“Kikodo ekoedol-li fotografön te bali telädanas?”
“Ag! cils et sümedons odi so voätiko, das äcedob osi yamiki ad leadön sumodön bofikis.”

“Yels degtel epasetikons, büä äsüadob, das no älabob lautatäleni.”
“Ed eklemol-li osi täno?”
“Nö! täno äbinob ya famik!”

Lotan ätenükom oki plidiko ed älogom ko plid logädik bovis vagik fo ok su tab.
“O ‘Ober’ ! vokolöd seimna isio cifi !”
Cif ädajonom oki smililölo sumätöfiko.
“Binol-li cif?”
“Si! o söl!”
“O cif! Bü yels kil i efidof is, e ven äklülädos, das no äkanob pelön, ebüedol sejedön obi.”
“Ag! o söl! atosi pidob mu vemo! Ab suemol, vo-li, das…”
“Lesi! no begolöd säkusadis! Dalob-li dönu begön ole?”
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pads: 23—24.
NUN.
Ünü foldil 3id yela: 1956 Vpamäks 300 peselons.
Se Volapükagased pro Nedänapükans. Yel: 1956. Pad: 24.